Nhựa resin, thủy tinh đội lốt đá phong thủy: dấu hiệu nhận biết bằng mắt, tay và chiếc cân nhà bếp
Trả lời ngắn: vật phẩm giả đá thường làm bằng nhựa resin (có khi trộn bột đá) hoặc thủy tinh nhuộm màu. Nhựa nhẹ, ấm tay nhanh, gõ nghe đục, hay có đường khuôn và bọt khí. Thủy tinh nặng và mát gần như đá nhưng có bọt khí tròn, màu đều đặn quá mức, mép mẻ hình vỏ sò. Kết hợp nhìn, sờ, cân thì loại được phần lớn hàng giả rẻ tiền.
Một bức tượng tỳ hưu "ngọc xanh" giá rẻ bất ngờ, một quả cầu "thạch anh tím" màu đều tăm tắp, một chuỗi hạt "obsidian" bóng loáng — rất có thể chúng là nhựa hoặc thủy tinh. Bản thân hai vật liệu này không xấu, chúng làm đồ trang trí đẹp và rẻ. Vấn đề chỉ xảy ra khi người bán gọi chúng là đá tự nhiên để bán giá đá.
Nhựa resin trong vật phẩm phong thủy
Resin là nhựa lỏng đổ vào khuôn rồi đông cứng. Thợ có thể trộn thêm bột đá, bột đồng, bột màu để giống đá thật. Tượng linh vật, tượng Phật cỡ nhỏ, đế đèn, cây tài lộc thường được đúc resin vì làm được hàng loạt, chi tiết đẹp, giá thấp.
Loại có trộn bột đá thường được gọi là "đá ép" hay "bột đá". Đây là sản phẩm hợp lệ nếu ghi đúng tên. Nó chỉ thành vấn đề khi bị gọi là "đá nguyên khối tự nhiên".
Dấu hiệu của nhựa: nhẹ, ấm, đục tiếng
- Cầm thấy nhẹ hơn hẳn so với kích thước; một tượng đá cao một gang tay thường nặng tay rõ rệt.
- Áp lên da ấm lên chỉ sau vài giây.
- Gõ nhẹ hai món vào nhau nghe tiếng "cộc" đục, không trong.
- Mặt dưới đế thường phẳng lì, có khi lộ màu khác hoặc dán nỉ che chỗ đổ khuôn.
- Soi kính lúp thấy bọt khí li ti, đường nối khuôn chạy dọc hai bên tượng.
Thủy tinh: khó hơn vì nặng và mát như đá
Thủy tinh màu được dùng giả thạch anh tím, thạch anh hồng, obsidian, ngọc xanh. Nó có tỷ trọng gần thạch anh và cũng mát tay, nên phép cân và sờ khó tách. Dấu hiệu nằm ở bên trong và ở mép.
- Bọt khí tròn, có khi thành chuỗi, nhìn rõ dưới kính lúp; thạch anh tự nhiên ít khi có bọt tròn như vậy.
- Màu đều tăm tắp hoặc có vệt xoáy như mật ong, không có vân hay bao thể tự nhiên.
- Chỗ sứt mẻ có hình vỏ sò bóng loáng.
- Hạt vòng có lỗ xỏ nhẵn bóng như được nung chảy.
Obsidian thật cũng là thủy tinh núi lửa và có vết vỡ vỏ sò, nên với obsidian cần dựa vào ánh và bao thể đặc trưng, tốt nhất là giấy kiểm định.
Đá ép, bột đá: thật một nửa
Đá ép là vụn đá thật hoặc bột đá trộn keo rồi ép thành khối. Nhìn kỹ thấy các mảnh vụn có ranh giới rõ ràng, giữa các mảnh có lớp keo bóng hơn. Màu thường đồng đều theo kiểu "hạt tiêu muối" thay vì vân chạy liền. Giá rẻ hơn nhiều so với đá nguyên khối, độ bền tùy keo.
Không có gì sai khi mua đá ép nếu thích hình dáng và giá. Chỉ cần người bán nói đúng, và người mua hiểu đá ép dễ bạc màu, ngả vàng khi để nắng lâu.
Phép thử bằng chiếc cân nhà bếp
Nếu có cân chính xác tới 0,1 gam, hãy đo tỷ trọng: cân khô, rồi cân khi treo chìm trong nước. Nhựa thường cho tỷ trọng dưới 1,5; nhựa trộn bột đá có thể lên 1,8–2; thạch anh và thủy tinh quanh 2,5–2,7. Phép này loại nhựa rất tốt, nhưng không tách được thủy tinh với thạch anh.
Đường khuôn và chi tiết lặp lại
Tượng đá chạm tay có dấu dao, dấu mài không đều, mỗi con một chút khác nhau. Tượng đúc khuôn giống nhau như đúc, có đường nối ở hai bên hông hoặc trên đỉnh đầu, chỗ hõm sâu thường đọng bọt. Khi một cửa hàng bày cả chục con tỳ hưu giống hệt nhau tới từng sợi lông, nhiều khả năng đó là hàng đúc.
Giá bán và câu chữ quảng cáo
Giá là dấu hiệu thô nhưng hiệu quả. Một khối thạch anh tím tự nhiên to bằng nắm tay khó có giá ngang một món trang trí nhựa. Hãy để ý câu chữ: "đá cao cấp", "đá phong thủy", "chất liệu đá" không phải tên khoáng vật. Người bán đàng hoàng sẽ ghi "resin", "thủy tinh", "đá ép" hoặc tên đá cụ thể.
Khi mua qua mạng
Xin video cầm món đồ xoay dưới ánh sáng tự nhiên, gõ nhẹ vào nhau, đặt lên cân. Hỏi thẳng chất liệu và ghi lại câu trả lời trong tin nhắn. Khi nhận, quay video mở hộp liền mạch. Nếu món đồ là nhựa mà được bán là đá tự nhiên, video và tin nhắn là bằng chứng để đổi trả.
An toàn với đồ nhựa và thủy tinh trong nhà
Tượng thủy tinh dễ vỡ thành mảnh sắc; đặt nơi trẻ không với tới, kê đế chống trượt. Quả cầu thủy tinh trong suốt để ở bậu cửa sổ có thể hội tụ nắng làm cháy xém rèm, gỗ. Đồ nhựa để gần bếp, đèn sưởi có thể biến dạng, bốc mùi. Đây là lý do nên biết chính xác món đồ làm bằng gì, chứ không chỉ để bàn chuyện thật giả.
Vòng hạt giả: nhìn lỗ xỏ và độ đều của hạt
Với vòng tay, hãy soi lỗ xỏ dây. Hạt đá khoan thật thường có lỗ hơi loe hai đầu, thành lỗ nhám hoặc có vết khoan xoắn. Hạt thủy tinh, hạt nhựa đúc có lỗ nhẵn, thẳng, đôi khi viền lỗ bóng như bị nung chảy. Hạt đá tự nhiên hiếm khi giống nhau tuyệt đối về vân và sắc độ; một chuỗi 18 hạt màu y hệt nhau, không vết nào, nên được hỏi kỹ.
Hạt nhựa còn có một dấu hiệu khác: lắc chuỗi nghe tiếng lách cách nhẹ và khô, trong khi hạt đá va nhau nghe đanh và nặng hơn. Đây không phải phép chứng minh, nhưng giúp nghi ngờ đúng chỗ.
Màu sắc "quá đẹp" là tín hiệu cần hỏi
Thạch anh tím tự nhiên thường đậm nhạt không đều, có vùng gần trong suốt. Thạch anh hồng tự nhiên ít khi trong veo, thường mờ đục như sữa. Ngọc xanh tự nhiên có vân mây, chỗ đậm chỗ nhạt. Khi một món có màu sặc sỡ, đều tăm tắp và trong suốt, nhiều khả năng là thủy tinh nhuộm hoặc đá đã nhuộm. Màu đẹp không sai, chỉ cần người bán nói đúng nguồn gốc của màu.
Mùi và bề mặt khi để lâu
Resin mới có thể có mùi hóa chất nhẹ, nhất là khi để trong phòng kín, nắng nóng. Sau vài năm, resin dễ ngả vàng, bề mặt mờ đi hoặc dính nhẹ tay ở vùng khí hậu nồm. Đá tự nhiên không có mùi và giữ bề mặt ổn định hơn. Nếu món đồ đã mua lâu có các biểu hiện này, khả năng cao đó là nhựa hoặc đá ép, và nên lau bằng khăn khô, tránh dung môi.
Mua đúng tên, dùng đúng việc
Muốn món đồ trang trí đẹp với giá vừa phải, resin và thủy tinh là lựa chọn hợp lý. Muốn đá tự nhiên để giữ lâu, làm quà, thì nên trả đúng giá đá và đòi người bán ghi rõ chất liệu. Khi chọn linh vật, tượng nhỏ, có thể xem các mẫu tại gian linh vật phong thủy của Thế Giới Phong Thủy và hỏi rõ từng món là đá nguyên khối, đá ép hay resin trước khi đặt hàng.