Gỗ thật, gỗ ép, nhựa giả gỗ trên tượng và vòng phong thủy: nhận biết bằng mắt, mũi và trọng lượng

Trả lời ngắn: gỗ nguyên khối có vân chạy liền và khác nhau ở mỗi chỗ, mặt cắt thấy thớ gỗ, mùi tự nhiên nhạt dần theo thời gian. Gỗ ép từ vụn có vân lốm đốm, đường keo, nặng nhẹ thất thường. Nhựa in vân gỗ lặp hoa văn, ấm tay nhanh, mặt cắt đồng màu. Gỗ thường bị tẩm tinh dầu để giả gỗ thơm quý: mùi rất nồng lúc mới, nhanh bay, đôi khi để lại vết dầu.

Vòng tay gỗ, tượng Phật gỗ, linh vật gỗ là vật phẩm được ưa chuộng vì nhẹ, ấm tay, có mùi thơm. Bài trước của site đã nói về các loại gỗ và chuyện trầm hương. Bài này đi một góc khác: nhận ra món đồ là gỗ nguyên khối, gỗ ghép, gỗ ép hay vật liệu giả gỗ.

Bốn loại vật liệu hay bị gọi chung là "gỗ"

Gỗ ghép vẫn là gỗ thật và thường bền, chỉ là giá khác gỗ nguyên khối. Gỗ ép và nhựa giả gỗ là vật liệu khác hẳn, không nên bán theo giá gỗ quý.

Nhìn vân: chỗ dễ lộ nhất

Vân gỗ tự nhiên có độ đậm nhạt, cong lượn theo thớ, mỗi hạt vòng một khác. Trên tượng, vân chạy theo khối gỗ, đổi hướng ở chỗ có mắt gỗ. Nhựa in vân gỗ thường lặp lại một mẫu hoa văn, nhìn kỹ sẽ thấy cùng một đường vân xuất hiện ở nhiều hạt.

Soi kính lúp vào mặt gỗ thật thấy lỗ mạch nhỏ li ti, thớ sợi. Mặt nhựa thì nhẵn, có khi thấy các chấm in. Gỗ ép thấy các mảnh vụn nhỏ có màu khác nhau gắn vào nhau.

Mặt cắt và lỗ xỏ

Với vòng hạt, nhìn vào lỗ xỏ dây. Gỗ thật thấy thớ gỗ ở thành lỗ, màu bên trong cùng tông với bề mặt. Hạt nhựa có lỗ nhẵn, màu trong lỗ có khi khác hẳn bề mặt vì chỉ là lớp phủ. Với tượng, nhìn mặt đáy: gỗ nguyên khối thấy vòng năm hoặc thớ chạy ngang; gỗ ép thấy mùn vụn; tượng nhựa có lỗ đổ khuôn bịt nắp.

Mùi: gỗ thơm thật và gỗ tẩm tinh dầu

Gỗ thơm tự nhiên như bách xanh, hương, đàn hương có mùi dịu, thơm sâu hơn khi chà xát làm ấm, và nhạt dần theo năm tháng nhưng không mất hẳn. Gỗ thường bị tẩm tinh dầu thì thơm nồng ngay khi mở hộp, mùi đôi khi hắc, giống nước hoa, sau vài tuần bay gần hết.

Dấu hiệu khác của tẩm dầu: lau bằng khăn giấy trắng thấy vết dầu, vòng để trong túi nilon thấy túi ướt dầu, da tay bị kích ứng. Gỗ tẩm dầu không có hại nếu biết trước, chỉ không phải loại gỗ thơm quý như quảng cáo. Người dễ dị ứng nên tránh đeo sát da lâu.

Cân trọng lượng: gỗ nặng, gỗ nhẹ, nhựa

Mỗi loại gỗ có độ nặng riêng. Gỗ trắc, gỗ mun nặng, có loại chìm trong nước. Gỗ bách, gỗ pơ mu nhẹ hơn. Nhựa giả gỗ thường nhẹ bất thường so với loại gỗ được quảng cáo; nhựa trộn bột đá lại nặng bất thường. Nếu được quảng cáo là gỗ nặng chìm nước mà thả vào cốc nước lại nổi, đó là điểm cần hỏi.

Thả gỗ vào nước chỉ nên thử ngắn với hạt rời, lau khô ngay, vì ngâm lâu làm gỗ nở, nứt.

Gỗ ghép: không giả nhưng cần biết

Tượng lớn thường làm từ nhiều khối gỗ ghép lại vì khó có một khối đủ to, hoặc để hạn chế nứt. Đường ghép đẹp được làm khéo, khó thấy. Nhìn kỹ vân gỗ đổi hướng đột ngột theo đường thẳng, hoặc thấy đường keo mảnh. Gỗ ghép tốt vẫn bền, nhưng giá phải khác gỗ nguyên khối. Hỏi người bán tượng là nguyên khối hay ghép, ghép mấy khối.

Lớp sơn, lớp PU che vân

Nhiều tượng gỗ được phủ sơn bóng, sơn màu hoặc PU dày. Lớp phủ làm đẹp và chống ẩm, nhưng cũng che mất vân gỗ, khiến khó phân biệt gỗ thật với vật liệu khác. Với đồ phủ dày, dựa vào trọng lượng, mặt đáy chưa phủ và hỏi rõ chất liệu. Tránh cạo thử lớp phủ vì làm hỏng tượng.

Gỗ quý và giấy tờ

Một số loài gỗ quý hiếm được bảo vệ, việc khai thác, mua bán có thể cần giấy tờ nguồn gốc. Người bán gỗ quý đàng hoàng thường giải thích được gỗ từ đâu ra. Quy định cụ thể thay đổi theo thời gian, nên hỏi cơ quan có thẩm quyền khi mua món gỗ quý giá trị lớn. Với vòng tay, tượng nhỏ, quan trọng nhất là người bán ghi đúng loại gỗ.

Phép thử không nên làm

• Đốt góc tượng xem mùi: làm cháy, mất giá trị món đồ.
• Cạo lớp phủ để xem vân: để lại vết sẹo khó sửa.
• Ngâm cả vòng vào nước lâu: gỗ nở, dây hỏng, có thể nứt.
• Dùng dung môi lau thử: làm mất lớp hoàn thiện và mùi gỗ.

Giữ đồ gỗ sau khi mua

Gỗ thật co giãn theo độ ẩm. Tránh đặt sát điều hòa thổi thẳng, cửa sổ nắng gắt, gần bếp. Lau bằng khăn mềm khô, thỉnh thoảng thoa một lớp dầu dưỡng gỗ mỏng nếu gỗ quá khô. Vòng gỗ nên tháo khi tắm, khi rửa bát, để dây và hạt bền hơn.

Tiếng gõ và cảm giác cầm

Gõ nhẹ hai hạt gỗ thật vào nhau nghe tiếng "cốc" ấm, hơi trầm, khác nhau theo loại gỗ: gỗ nặng nghe đanh hơn, gỗ nhẹ nghe nhẹ và rỗng hơn. Hạt nhựa va nhau nghe "lách cách" mỏng, khô. Cầm trong tay một lúc, gỗ thật ấm dần đều và có cảm giác hơi khô, mịn; nhựa ấm nhanh nhưng dễ bám mồ hôi, sờ thấy trơn. Đây là cảm nhận chứ không phải phép chứng minh, nhưng người đã quen cầm gỗ thường nhận ra khá nhanh.

Vết nứt chân chim: dấu hiệu của gỗ thật

Gỗ thật co giãn theo độ ẩm nên tượng gỗ, nhất là tượng lớn nguyên khối, đôi khi có vết nứt nhỏ chân chim theo thớ, nhất là ở đáy hoặc chỗ gần lõi. Vết nứt nhỏ ổn định không làm hỏng tượng, nhiều thợ còn xem là dấu hiệu gỗ nguyên khối. Nhựa và gỗ ép hiếm khi nứt theo thớ; nếu hỏng, chúng thường vỡ theo đường thẳng hoặc bong lớp. Tuy vậy, vết nứt lớn, sâu, đang toác rộng dần là dấu hiệu gỗ chưa được sấy kỹ, cần hỏi người bán về cách xử lý.

Mua vòng gỗ online: xin thêm thông tin gì

Khi mua vòng gỗ qua mạng, hãy xin video cầm vòng dưới ánh sáng ban ngày, quay cận lỗ xỏ và vài hạt có vân rõ. Hỏi tên loại gỗ, cỡ hạt, trọng lượng cả vòng, gỗ có tẩm dầu hay phủ bóng không. Với vòng được quảng cáo là gỗ thơm quý, hỏi thẳng mùi có giữ lâu không và người bán giải thích nguồn gỗ thế nào. Lưu các câu trả lời trong tin nhắn để đối chiếu khi nhận hàng.

Mua đúng loại gỗ mình cần

Không cần gỗ đắt nhất mới tốt. Vòng gỗ nhẹ, mùi dịu đeo hằng ngày; tượng gỗ ghép to đẹp để bày phòng khách; tượng nhựa giả gỗ cho chỗ ẩm ướt. Chỉ cần biết đúng mình đang mua gì. Với tượng Phật, linh vật để bày, có thể xem các mẫu tại gian Phật, Di Lặc và vật phẩm may mắn của Thế Giới Phong Thủy và hỏi rõ từng món là gỗ nguyên khối, gỗ ghép hay vật liệu khác.

Câu hỏi thường gặp