Bạc, vàng trên vật phẩm phong thủy: đọc ký hiệu 925, tuổi vàng và thử thế nào cho chắc mà không làm hỏng
Trả lời ngắn: con số đóng trên bạc và vàng cho biết hàm lượng kim loại quý — 925 là bạc chứa 92,5% bạc, 18K hay 750 là vàng chứa khoảng 75% vàng. "Mạ vàng" chỉ là lớp vàng rất mỏng phủ ngoài, "bọc vàng" dày hơn nhưng lõi vẫn là kim loại khác. Ở nhà chỉ thử được vài phép thô như nam châm, kính lúp xem dấu đóng, vết mòn; muốn biết chắc tuổi vàng bạc thì nhờ tiệm vàng có máy đo.
Vòng tay phong thủy hay đi kèm charm bạc, khóa vàng, bọc đầu bằng kim loại; mặt Phật, mặt ngọc thường được bọc khung vàng hoặc bạc. Phần kim loại này nhỏ nhưng chiếm không ít trong giá bán. Hiểu ký hiệu giúp biết mình trả tiền cho cái gì.
Bạc 925, bạc ta, bạc Thái: khác nhau ở đâu
Bạc 925 (sterling silver) là hợp kim chứa 92,5% bạc, phần còn lại thường là đồng để tăng độ cứng. Đây là chuẩn phổ biến cho trang sức. "Bạc ta" là cách gọi dân gian, thường chỉ bạc có hàm lượng cao, mềm, dễ xỉn đen, hay dùng làm lắc, vòng cho trẻ. "Bạc Thái" thường chỉ kiểu bạc đen giả cổ, hoa văn chạm nổi, hàm lượng tùy nơi làm.
Ký hiệu hay gặp: "925", "S925", "sterling". Đồ ghi "bạc" mà không có dấu nào, hoặc chỉ ghi "silver color", "silver plated", có thể chỉ là kim loại mạ bạc.
Tuổi vàng và các con số
| Cách ghi | Hàm lượng vàng khoảng | Ghi chú |
|---|---|---|
| 24K / 9999 / 999 | gần như nguyên chất | Mềm, dễ móp, thường gọi vàng ta, vàng 4 số 9 |
| 18K / 750 | 75% | Cứng hơn, giữ chi tiết tốt, hay dùng bọc mặt ngọc |
| 14K / 585 | 58,5% | Bền, màu nhạt hơn |
| 10K / 416 | 41,6% | Rẻ hơn, màu nhạt |
Ở Việt Nam còn hay gặp cách gọi "vàng tây", "vàng 610", "vàng 750" theo hàm lượng phần nghìn. Khi mua đồ bọc vàng, hỏi rõ tuổi vàng và trọng lượng vàng tính riêng, vì giá phần vàng tính theo hai con số này.
Mạ vàng, bọc vàng, vàng nguyên khối
Mạ vàng là phủ một lớp vàng rất mỏng bằng điện phân lên kim loại khác như đồng, bạc. Lớp mạ đẹp lúc mới nhưng mòn dần ở chỗ cọ xát. Bọc vàng (gold filled) dày hơn nhiều, bền hơn, nhưng lõi vẫn không phải vàng. Vàng nguyên khối là cả món đều là hợp kim vàng đúng tuổi ghi.
Giá ba loại chênh nhau rất xa. Nhiều vật phẩm phong thủy như tượng nhỏ, đĩa, khóa được mạ vàng; đó không phải điều xấu, chỉ cần người bán ghi đúng.
Phép thử nam châm: được gì, thiếu gì
Vàng và bạc không bị nam châm hút. Nếu một món "bạc" hay "vàng" bị nam châm tủ lạnh hút mạnh, lõi bên trong có sắt hoặc thép. Phép này loại được một số đồ giả rẻ. Nhưng đồng, nhôm, kẽm cũng không bị hút, nên món không bị hút chưa chắc là vàng bạc thật. Móc khóa, lò xo trong khóa vòng có thể bị hút dù thân là bạc; thử ở thân món đồ.
Kính lúp: tìm dấu đóng và vết mòn
Dùng kính lúp tìm dấu hàm lượng đóng ở mặt trong vòng, sau mặt dây, trên khóa. Dấu đóng thật thường nằm ở chỗ khuất, nét rõ. Tiếp theo, nhìn các chỗ hay cọ xát như cạnh mặt dây, khóa vòng: nếu lộ màu đỏ hồng của đồng hoặc màu xám bên dưới lớp vàng, đó là đồ mạ.
Dấu đóng có thể bị làm giả, nên chỉ coi đây là bước đầu. Món có giá trị vẫn cần tiệm vàng thử.
Bạc xỉn đen: thật hay giả
Nhiều người nghĩ bạc thật thì không xỉn, hoặc bạc xỉn là bạc giả. Thật ra bạc thật hay xỉn vì phản ứng với lưu huỳnh trong không khí, mồ hôi, mỹ phẩm, nước suối khoáng. Bạc hàm lượng cao còn xỉn nhanh hơn. Ngược lại, đồ mạ rhodium (lớp phủ trắng sáng) lại ít xỉn. Vì vậy xỉn hay không không phải phép thử thật giả.
Muốn bạc sáng lại, lau bằng khăn đánh bạc chuyên dụng. Tránh kem đánh răng và baking soda vì chúng là chất mài, làm xước bề mặt và mài mất lớp mạ nếu có.
Những phép thử không nên tự làm
- Nhỏ axit thử vàng: hóa chất nguy hiểm, làm hỏng bề mặt, chỉ nên để tiệm vàng làm.
- Cắn thử: làm móp đồ, không cho biết gì chắc chắn với vàng tây.
- Đốt lửa: làm đen, hỏng đá gắn kèm, có thể làm hỏng dây.
- Cào lên gạch men: để lại vết, làm xước món đồ.
Nhờ tiệm vàng thử
Tiệm vàng uy tín có máy đo hàm lượng không phá hủy, cho kết quả nhanh. Khi mang vật phẩm có gắn đá, ngọc tới thử, nói rõ để họ không tháo hay làm xước đá. Hỏi kết quả là đo ở điểm nào, vì món mạ có thể cho số khác nhau ở lớp ngoài và lõi.
Kim loại và da nhạy cảm
Một số người bị kích ứng da với niken thường có trong kim loại rẻ hoặc lớp lót dưới mạ. Nếu đeo vòng, charm thấy ngứa, đỏ, nổi mẩn, nên tháo ra và chọn đồ bạc 925 hoặc vàng có tuổi rõ ràng. Kích ứng kéo dài thì nên gặp bác sĩ da liễu. Với trẻ nhỏ, ưu tiên đồ không có chuông, không có chi tiết nhỏ dễ rời.
Hỏi gì khi mua vật phẩm có kim loại quý
- Phần kim loại là bạc hay vàng, tuổi bao nhiêu, có dấu đóng không?
- Là nguyên khối, bọc hay mạ?
- Trọng lượng phần kim loại quý là bao nhiêu?
- Có thu đổi lại không, tính theo giá nào?
Vòng có charm vàng: tính tiền thế nào cho minh bạch
Nhiều vòng phong thủy gồm hạt đá và vài charm vàng nhỏ như tỳ hưu, hồ lô, kim tiền. Giá thường tính gộp. Để minh bạch, hãy hỏi tách hai phần: phần đá tính theo loại đá và cỡ hạt, phần vàng tính theo tuổi vàng nhân trọng lượng cộng tiền công. Hỏi thêm khi bán lại hoặc đổi, cửa hàng thu lại phần vàng theo giá nào, có trừ tiền công không. Có hóa đơn ghi riêng trọng lượng và tuổi vàng sẽ dễ đối chiếu về sau.
Với charm rất nhỏ, trọng lượng vàng có khi chỉ vài phân. Đừng để con số "vàng 18K" làm quên mất rằng phần lớn giá trị của vòng nằm ở đá và tay nghề xâu.
Đồ bạc cho trẻ em: chọn cho an toàn
Lắc bạc, vòng bạc cho bé là tục quen của nhiều gia đình. Khi chọn, ưu tiên bạc có dấu hàm lượng rõ, bề mặt nhẵn không gờ sắc, khóa chắc, không có chuông hay hạt nhỏ dễ rời ra. Trẻ nhỏ hay đưa tay lên miệng, nên kiểm tra định kỳ xem có chi tiết lỏng không. Khi bé ngủ, nhiều gia đình tháo lắc tay để tránh vướng. Bé bị kích ứng da ở chỗ đeo thì tháo ra và hỏi bác sĩ.
Lưu ý khi đeo bạc, vàng cùng đá
Kim loại quý và đá cùng một món cần chăm khác nhau. Khi lau bạc bằng khăn đánh bạc, tránh chà lên hạt đá xốp như ngọc lam, hổ phách vì hóa chất trong khăn có thể làm đổi màu. Khi rửa đá bằng nước, lau khô ngay phần kim loại để tránh xỉn. Tháo vòng khi đi bơi hồ có clo, khi dùng chất tẩy rửa, vì clo làm bạc và vàng tây xuống màu nhanh.
Chọn charm, khóa, khung bọc cho bền
Với vòng phong thủy đeo hằng ngày, charm bạc 925 hoặc vàng 18K bền và dễ chăm. Với mặt ngọc, mặt Phật, khung bọc vàng 18K giữ đá chắc hơn vàng 24K mềm. Nếu chỉ cần màu vàng cho đẹp, đồ mạ là lựa chọn tiết kiệm, miễn biết trước nó sẽ mòn. Có thể xem các mẫu tại các món bạc trên Thế Giới Phong Thủy và hỏi rõ hàm lượng, dấu đóng trước khi chọn.