Hạc đôi, chim hỉ thước, cặp vịt gỗ: ba biểu tượng gia đạo khác nhau thế nào và bày sao cho hợp nhà

Trả lời ngắn: hạc đôi gắn với trường thọ, thanh cao và sự gắn bó lâu dài, hợp phòng khách, quà mừng thọ, quà cưới cho người lớn. Chim hỉ thước gắn với tin vui, niềm hỷ sự, hợp bày dịp cưới hỏi, tân gia. Cặp vịt gỗ là biểu tượng vợ chồng hòa thuận trong văn hóa nhiều nước Á Đông, hợp phòng ngủ hoặc quà cưới gần gũi. Cả ba đều nên bày theo đôi, ở nơi trang trọng, sạch sẽ, không đặt cạnh nhà vệ sinh hay bếp lửa.

Ba biểu tượng, ba lời chúc

Hạc trong văn hóa Việt

Hạc xuất hiện dày đặc trong mỹ thuật truyền thống Việt: đôi hạc đứng trên lưng rùa ở đình chùa, hạc trên tranh thờ, trên khay trà. Hạc tượng trưng cho tuổi thọ và sự thanh khiết, cũng là loài chim được tin là đưa linh hồn về cõi tiên. Vì gắn với ban thờ, nhiều gia đình phân biệt rõ: hạc đứng trên rùa là đồ thờ, đặt trên ban thờ; hạc đôi đứng trên đế gỗ, đế đá là đồ trang trí phòng khách. Khi mua, nên hỏi rõ món mình chọn dùng cho mục đích nào.

Chim hỉ thước: con chim báo tin vui

Hỉ thước là cách gọi chim khách (chim ác là) trong văn hóa Trung Hoa, tiếng kêu được tin là báo tin vui. Tích Ngưu Lang Chức Nữ kể đàn quạ và chim khách bắc cầu Ô Thước cho đôi tình nhân gặp nhau mỗi năm một lần. Từ đó hỉ thước gắn với tình duyên và sum họp. Tranh hỉ thước đậu cành mai (hỉ thượng mi đầu) là đề tài quen thuộc dịp Tết và cưới hỏi, mang ý vui mừng hiện lên đầu mày.

Cặp vịt gỗ: món quà cưới giản dị mà sâu

Ở Hàn Quốc, cặp vịt gỗ (wonang) là vật không thể thiếu trong lễ cưới truyền thống, tượng trưng lời hứa vợ chồng gắn bó. Người Việt nhiều nhà cũng chọn cặp vịt gỗ hoặc uyên ương gỗ làm quà cưới vì vẻ mộc mạc, ấm áp. Tục lệ ở một số nơi còn đặt hai con quay mặt vào nhau khi vợ chồng hòa thuận, quay lưng khi đang giận, như một cách "nói" mà không cần lời. Đây là nét duyên văn hóa có thể học để tạo một thói quen nhỏ trong nhà.

Chất liệu cho từng món

Bày hạc đôi trong phòng khách

Hạc đôi thường bày cân xứng hai bên kệ tivi, tủ trang trí hoặc hai bên bức tranh lớn. Hai con hạc quay mặt vào nhau hoặc cùng hướng ra cửa. Hạc đồng cao từ năm mươi phân trở lên nên đặt sàn, sát tường, có đế nặng để không đổ khi trẻ chạy nhảy. Tránh bày hạc ở phòng ngủ nếu đó là hạc đứng trên rùa, vì kiểu dáng này gắn với ban thờ, gây cảm giác trang nghiêm quá mức cho không gian nghỉ.

Bày chim hỉ thước ở đâu

Tranh hỉ thước hợp treo phòng khách, hành lang gần cửa, nơi khách nhìn thấy khi vào nhà, như lời đón tin vui. Tượng hỉ thước nhỏ có thể đặt trên bàn trà, kệ cạnh cửa. Ngày cưới, nhiều gia đình đặt cặp hỉ thước trên bàn tiếp khách hoặc bàn thờ gia tiên trang trí. Nếu đặt gần cửa, tránh nơi gió mạnh làm tranh va đập.

Bày cặp vịt gỗ trong phòng ngủ

Cặp vịt gỗ nhỏ đặt trên tủ đầu giường hoặc bàn trang điểm, hai con quay vào nhau. Nhiều đôi vợ chồng giữ cặp vịt nhận trong ngày cưới suốt nhiều năm, coi như vật kỷ niệm. Lau bụi định kỳ, tránh để ánh nắng làm bạc màu sơn.

Bày cùng nhiều biểu tượng khác: đừng quá tay

Một ngôi nhà có cả uyên ương, hạc đôi, hỉ thước, vịt gỗ, thạch anh hồng ở mọi phòng sẽ rối mắt và mất đi sự trang trọng của từng món. Mỗi không gian nên có một điểm nhấn: phòng khách là hạc đôi hoặc tranh hỉ thước, phòng ngủ là cặp vịt hoặc uyên ương. Khi nhận nhiều quà cưới trùng ý, có thể luân phiên bày theo mùa hoặc dịp.

Kiêng kỵ khi bày biểu tượng chim

• Không bày chim lẻ khi biểu tượng mang ý đôi lứa.
• Không đặt trong nhà vệ sinh, cạnh thùng rác.
• Không để hai con quay lưng vào nhau ở phòng vợ chồng.
• Hạc gắn trên rùa là đồ thờ, không dùng làm đồ chơi hay đặt dưới sàn bừa bộn.

Giữ gìn đồ đồng, gỗ, gốm

Đồ đồng lau khô, mỗi năm đánh bóng nhẹ. Gỗ tránh ẩm, tránh nắng gắt làm nứt. Gốm men lau ẩm, kiểm tra chân đế không mẻ. Tranh thêu, tranh lụa nên có kính và khung kín để tránh bụi, côn trùng.

Hạc và rùa: vì sao đi cùng nhau trên ban thờ

Hình hạc đứng trên lưng rùa ở đình chùa, ban thờ gia tiên tượng trưng cho sự hòa hợp trời đất: hạc bay trên trời, rùa sống dưới nước và đất, cùng mang ý trường tồn. Vì vậy cặp hạc rùa là đồ thờ, nên đặt đúng nơi thờ tự, giữ sạch sẽ, không chuyển sang trang trí phòng khách hay phòng ngủ.

Hạc đôi làm quà mừng thọ: chọn sao cho trang trọng

Mừng thọ ông bà, cha mẹ là dịp hạc đôi được chọn nhiều nhất, vì hạc gắn với tuổi thọ. Nên chọn hạc cỡ vừa, đặt được trên kệ phòng khách của người già, tránh món quá to phải đặt sàn, dễ va vấp với người đi lại chậm. Chất liệu đồng hoặc gốm men màu ấm hợp không gian nhà người lớn tuổi. Kèm thiệp ghi lời chúc thọ, tên các con cháu, món quà sẽ thành kỷ vật gia đình. Nếu ông bà quen thờ hạc trên ban thờ, hỏi trước để không tặng trùng món đã có.

Đọc một bức tranh hỉ thước

Tranh hỉ thước có nhiều bố cục quen thuộc. Hai con chim khách đậu trên cành mai gọi là "hỉ thượng mi đầu", vui lên tới đầu mày. Một đàn chim khách bay quanh cây là "hỉ khí doanh môn", niềm vui đầy cửa. Chim khách cùng hoa sen, hoa mẫu đơn mang thêm ý thanh cao, phú quý. Khi chọn tranh, nên xem bố cục có hai con trở lên nếu dùng cho cưới hỏi, tránh tranh chỉ có một con chim lẻ trên cành khô, dễ gợi cảm giác cô quạnh.

Đồ gốm sứ hình chim: lưu ý an toàn

Tượng chim bằng gốm sứ có mỏ, đuôi mảnh rất dễ vỡ, mảnh vỡ sắc. Nhà có trẻ nhỏ nên đặt trong tủ kính hoặc kệ cao có thành chắn. Khi lau, cầm vào thân chứ không cầm vào cổ, mỏ. Nếu tượng bị mẻ nhỏ, có thể dùng keo chuyên dụng cho gốm; vỡ lớn ở cổ hay chân thì nên thay, vì tượng sứt mẻ đặt nơi trang trọng trông thiếu chăm chút, và trong quan niệm dân gian cũng không đẹp ý.

Chọn biểu tượng cho nhà mình

Nếu đang tìm một món mang ý gia đạo cho phòng khách hoặc làm quà cưới, quà mừng thọ, có thể xem các mẫu hạc đôi và chim phong thủy tại Thế Giới Phong Thủy, chú ý chiều cao để hợp chỗ bày.

Câu hỏi thường gặp